Tàu ngầm - Chiến hạm của Liên Xô và Nga (phần 2)

[daibangden]

Tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo Đề án 667-BDRM "Delfin" (Lớp Delta-IV)

Tổng số tàu ngầm đã đóng: 7

Biến thể: không có.

Các tàu ngầm cuối cùng của dòng 667, đồng thời là những tàu tên lửa thế hệ thứ 2 cuối cùng của Liên Xô (thực tế là bước chuyển tiếp của thế hệ thứ 3) là tàu ngầm tuần dương tên lửa nhiệm vụ chiến lược Đề án 667-BDRM (số hiệu Delfin). Cũng như lớp tàu trước, được chế tạo ở Phòng thiết kế Trung ương kỹ thuật Hải quân “Rubin” dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư, viện sỹ S.N.Kovalev (quan sát viên chính từ Hải quân – thuyền trưởng hạng 1 Yu.F.Piligin). Mệnh lệnh của Chính phủ về thiết kế tàu nguyên tử mới được đưa ra mùng 10 tháng 9 năm 1975.

Vũ khí chính của tàu phải là tổ hợp tên lửa mới D-9RM với 16 tên lửa liên lục địa nhiên liệu lỏng R-29RM (tên gọi theo hiệp ước là RSM-54, tên phương Tây: SS-N-23 “Skiff”), có tầm bắn được nâng cao cùng độ chính xác và bán kính phát tán của các đầu đạn. Việc thiết kế tổ hợp tên lửa được bắt đầu ở Phòng thiết kế năm 1979. Người chế tạo tên lửa đã tập trung vào việc tăng cường một cách tối đa cấp độ chiến thuật có thể và các tính năng kỹ - chiến thuật trong sự hạng chế thay đổi trong thiết kế tàu ngầm. Theo các khả năng của mình, các tên lửa mới vượt trội toàn bộ các biến thể mạnh nhất của tên lửa Hải quân Mỹ “Traiden” – khi đó có khối lượng và kích thước nhỏ hơn. Trong sự phụ thuộc vào số lượng đầu đạn và khối lượng của chúng, tầm bắn của tên lửa đạn đạo có thể tăng cường một cách đáng kể lên 8300km. R-29RM trở thành tên lửa cuối cùng được thiết kế dưới sự chỉ đạo của V.P.Makeev, đồng thời dòng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa nhiên liệu rắn cuối cùng – toàn bộ các tên lửa đạn đạo Liên Xô/Nga sau đó được chế tạo hoạt động bằng nhiên liệu rắn.

[daibangden]

Các bản vẽ kỹ thuật tàu ngầm Đề án 667-BDRM:

[daibangden]

Thiết kế của tàu mới là sự phát triển tiếp theo của tàu ngầm Đề án 667-BDR. Do kích thước của tên lửa tăng lên, đồng thời cần thiết áp dụng các giải pháp thiết kế mới theo sự giảm khả năng bị phát hiện bằng thiết bị thủy âm, trên tàu một lần nữa đã tăng cường độ cao khu cách ly của hầm tên lửa. Đồng thời, chiều dài phần cuối mũi và mạn tàu cũng tăng lên, kéo theo đường kính của thân trong tăng lên, các đường viền của thân ngoài tại khu vực các khoang số 1 và 3 cũng được tăng theo. Trong thiết kế thân trong, đồng thời các vách ngăn cuối và giữa các khoang của tàu sử dụng thép được tiếp nhận bằng phương pháp nung và có chỉ số dẻo cao.

Khi chế tạo tàu ngầm đã tiếp nhận các phương pháp giảm một cách thực tế tiếng ồn của tàu, đồng thời, giảm nhiễu cho hoạt động của các khí tài tổ âm mang theo. Sự liên hợp (ghép bộ) các máy móc và trang bị được tiếp nhận một cách rộng rãi theo nguyên tắc, được bố trí trong khung chung, được giảm chấn một cách tương đối so với thân trong của tàu. Trong khu vực khoang năng lượng có lắp các bộ tiêu âm nội bộ, tăng cường hiệu quả che phủ thân ngoài và thân trong. Kết quả theo các tính năng tiếng ồn thủy âm của tàu ngầm đã gần với cấp độ của tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo thế hệ thứ 3 lớp “Ohio” của Mỹ.

Thiết bị năng lượng chính của tàu ngầm gồm có lò phản ứng nước VM-4SG (công suất 90mW mỗi lò) và 2 tuabin hơi nước OK-700A. Công suất thường của thiết bị năng lượng chính là 60 000 sức ngựa. Trên thành tàu có 2 máy phát điện tuabin TG-3000, 2 máy phát điện diezel DG-460, 2 động cơ điện tốc độ tuần tra công suất 225 sức ngựa. Tàu có chân vịt 5 cánh ít tiếng ồn với sự tăng cường các tính năng thủy âm. Để đảm bảo cho các chân vịt trong chế độ hoạt động thuận lợi nhất, trên thân ngoài đã lắp khí tài thủy âm đặc biệt cân bằng với dòng nước ngược.

[daibangden]

Để quản lý tập trung mọi hoạt động của việc tác chiến, tàu ngầm Đề án 667-BDRM đã trang bị hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu “Omnibus-BDRM”, thực hiện thu và xử lý thông tin, giải quyết nhiệm vụ cơ động chiến thuật và sử dụng tác chiến các loại vũ khí ngư lôi và tên lửa – ngư lôi.

Trên tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo lắp tổ hợp thủy âm mới “Skat-BDRM”, theo các tính năng của tổ hợp, không thua kém các thiết bị đồng dạng của Mỹ. Tổ hơp có ăng ten kích thước lớn, đường kính 8,1 mét, cao 4,5 mét. Lần đầu tiên trong thực tế, ngành đóng tàu Liên Xô, trên Đề án 667-BDRM tiếp nhận mũ chụp nhựa – thủy tinh của ăng ten, có dạng không phải xương sườn (cho phép giảm độ ồn thủy âm, ảnh hưởng tới khí tài ăng ten của tổ hợp). Có ăng ten thủy âm lai, trong trạng thái không làm việc được thu lại vào thân tàu.

Tổ hợp đạo hàng “Shliuz” đảm bảo cho tàu độ chính xác cần thiết trong tiếp nhận vũ khí tên lửa. Làm rõ vị trí của tàu trong không gian hiệu chỉnh hình sao được thực hiện với việc nổ tới độ sâu của kính tiềm vọng với chu kỳ 1 lần trong 2 ngày.

[daibangden]

Tàu ngầm tên lửa Đề án 667-BDRM được trang bị tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến “Molnia-N”. Có 2 ăng ten dạng phao tiêu nổi, cho phép tiếp nhận khả năng thực hiện ở độ sâu lớn việc thông tin liên lạc, chỉ thị mục tiêu và các tính hiệu của hệ thống dẫn đường vũ trụ.

Tổ hợp tên lửa D-9RM, được tiếp nhận vào trang bị năm 1985 (sau khi Victor Petrovich Makeev mất), đươc giới thiệu là sự phát triển tiếp sau của tổ hợp D-9R. Trong thành phần gồm có 16 tên lửa nhiên liệu lỏng R-29M (số hiệu 3M37) với tầm bắn tối đa 9300km. Tên lửa R-29RM và hiện nay là một trong số những tên lửa có khối lượng lớn nhất thế giới. Tên lửa có khối lượng khởi động 40,3 tấn, khối lượng đẩy 2,8 tấn, thực tế bằng với khối lượng đẩy của tên lửa “Triden-II” của Mỹ. R-29M có đầu đạn tách rời, được tính toán bằng 4 hoặc 10 đầu đạn (công suất 100kt). Hiện này, trên toàn bộ các tàu ngầm Đề án 667-BRDM đã triển khai các tên lửa với đầu đạn được trang bị 4 đầu đạn con. Độ chính xác cao (sai số 250 mét), tương đương với độ chính xác của các tên lửa “Trident” D-5 (theo đánh giá khác nhau – 170-250 mét), đảm bảo cho tổ hợp D-9RM có khả năng tiêu diệt mục tiêu nhỏ được bảo vệ mạnh (hầm phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa, ….) Việc khởi động toàn bộ tổ hợp tên lửa của tàu tuần dương có thể được thực hiện bằng một loạt phóng. Độ sâu tối đa để phóng – 55 mét, không hạn chế về điều kiện thời tiết ở khu vực phóng.

Tổ hợp tên lửa – ngư lôi được lắp trên tàu ngầm Đề án 667-BDRM gồm có 4 thiết bị ngư lôi 533mm với hệ thống nạp đạn nhanh, đảm bảo việc sử dụng trên thực tế toàn bộ các kiểu ngư lôi hiện tại, ngư lôi – tên lửa chống tàu (PLUR) và các khí tài áp chế thủy âm.

[daibangden]

Biến thể

Năm 1988, tổ hợp tên lửa D-9RM lắp trên các tàu Đề án 667-BDRM đã được nâng cấp: các đầu đạn con được thay mới hiện đại hơn, hệ thống dẫn đường được bố sung bằng tổ hợp dẫn đường vệ tinh (hệ thống GLONASS), đảm bảo khả năng phóng các tên lửa theo quỹ đạo phẳng (trong đó từ các vĩ độ cao), cho phép khả năng vượt qua các hệ thống phòng không mạnh một cách tin cậy hơn. Tăng cường sự ổn định của tên lửa bằng các yếu tố gây cháy của vụ nổ hạt nhân. Theo đánh giá của hàng loạt chuyên gia, tổ hợp nâng cấp D-9RM vượt trội tổ hợp “Trident” D-5 đồng dạng của Mỹ - theo các thông số quan trọng nhất, như độ chính xác tiêu diệt mục tiêu và khả năng vượt qua hệ thống phòng không của đối phương.

Năm 1999-2000, tàu tên lửa K-64 được trang bị lại thành tàu thí nghiệm và đổi tên thành BS-64.

[daibangden]

Chương trình đóng tàu

Tàu tên lửa đầu tiên trong Đề án là K-51 – được khởi công tháng 2 năm 1984 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy tại Severodvinsk, hạ thủy tháng 1 năm 1985, tháng 12 năm 1985 gia nhập biên chế. Tổng cộng từ năm 1985 đến 1990 có 7 tàu ngầm thuộc Đề án này được đóng ở xí nghiệp lắp ráp xe máy Phương Bắc.

[daibangden]

Tình hình đến năm 2007

Hiện nay, các tàu ngầm tên lửa đạn đạo (theo phân loại của Liên Xô/Nga – tàu ngầm tuần dương tên lửa nhiệm vụ chiến lược) Đề án 667-BDRM (theo tên gọi của phương Tây là lớp “Delta-IV”) là bộ ba vũ khí hạt nhân chiến lược của Hải quân Nga. Toàn bộ các tàu đều nằm trong biên chế phân hạm đội tàu ngầm chiến lược số 3 thuộc Hạm đội Phương Bắc và đóng căn cứ ở vịnh Engels. Để bố trí các tàu riêng biệt, có các căn cứ được ngụy trang đặc biệt, được giới thiệu là những công trình phòng thủ dưới đất tin cậy, sử dụng để neo đậu, đồng thời đảm bảo sửa chữa và nạp nguyên lieu cho các lò phản ứng năng lượng hạt nhân.

Các tàu ngầm Đề án 667-BDRM trở thành một trong những tàu nguyên tử nội địa đầu tiên hầu như không thể bị đánh bại trong khu vực trực chiến của nó. Khi tuần tra trong vùng cực, tiếp giáp trực tiếp với bờ biển Nga (trong đó có cả dưới lớp băng), chúng, thậm chí là trong điều kiện hoạt động thuận lợi nhất về tình trạng thủy văn của đối phương (lặng gió hoàn toàn, khi đó, trên biển Barents cũng chỉ quan sát được 8% “tình hình tự nhiên”), có thể phát hiện dduiowcj các tàu ngầm nguyên tử đa năng mới nhất của Mỹ lớp “Improves Los Angeles” trên cự ly hơn 30km. Tuy nhiên, trong các điều kiện dành cho 92% thời gian còn lại của năm, khi xuất hiện sóng và gió với tốc độ trên 10-15m/s, tàu ngầm nguyên tử tuần dương nhiệm vụ chiến lược 667-BDRM hầu như không bị phát hiện bởi đối phương và có thể cố định các đài thủy âm kiểu BQQ-5 ở tầm xa trên 10km. Hơn nữa trong các vùng biển cực, có các khu vực nước nông lớn, ở đó, thậm chí trong tình trạng lặng gió, tầm xa phát hiện tàu ngầm Đề án 667-BDRM bị giảm xuống dưới 10km (nghĩa là đảm bảo tuyệt đối khả năng sống sót của tàu ngầm tên lửa trên thực tế). Khi đó, cần chú ý rằng các tàu ngầm tên lửa của Nga thực hiện nhiệm vụ trực chiến trên thực tế trong các vùng nước bên trong đất nước một cách thuận lợi (thậm chí trong các điều kiện hiện này) khi đã được yểm trợ bằng các khi tài chống ngầm của Hải quân.

[daibangden]

Năm 1990, một trong số các tàu tuần dương Đề án 667-BDRM được tiến hành các thí nghiệm đặc biệt với sự chuẩn bị và phóng loạt toàn bộ cơ số 16 tên lửa trong một loạt (như trong thực tế chiến đấu). Đây là thí nghiệm duy nhất ở Liên Xô khi đó cũng như trên thế giới.

Các tàu ngầm Đề án 667-BDRM được sử dụng hiện này để phóng các vệ tinh nhân tạo quỹ đạo gần mặt đất tầm thấp của trái đất và có cả mục đích vũ trụ. Từ một trong số các tàu ngầm Đề án 667-BDRM – tên lửa mang “Shtil-1” được chế tạo trên cơ sở tên lửa R-29RM, trong tháng 7 năm 1998, lần đầu tiên trên thế giới đã phóng vệ tinh nhân tạo “Tubsat-N” được chế tạo ở Đức (việc khởi động được thực hiện từ vị trí dưới nước). Các công chế tạo tên lửa mang của Hải quân mạnh hơn “Shtil-2” với khối lượng tải tăng từ 100 đến 300kg đang được thực hiện.

Rõ ràng, sự phục vụ của các tàu ngầm tên lửa Đề án 667-BDRM sẽ được kéo dài ít nhất đến những năm 2010 – 2015. Để duy trì khả năng chiến đấu của chúng ở mức độ cần thiết, Ủy ban công nghiệp quân sự vào tháng 9 năm 1999, đã tiếp nhận quyết định khôi phục lại việc sản xuất tên lửa R-29RM.

[daibangden]

Lịch sử phục vụ

+ K-51; đến 11 tháng 6 năm 1992 là “Mang tên Đại hội XXVI Đảng Cộng sản Liên Xô”, sau đó là “Verkhoture”: (số hiệu 379). Khởi công 23 tháng 2 năm 1984 tại xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 7 tháng 3 năm 1985; gia nhập biên chế 29 tháng 12 năm 1985; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1993 được đưa vào sửa chữa trung cấp ở xưởng “Zvedochka” và bị kéo dài vì lý do không đủ tài chính; tháng 11 năm 1999, hoàn thành sửa chữa và tháng 5 năm 2000 được đưa về Hạm đội Phương Bắc để phục vụ chiến đấu.

+ K-84; từ năm 1990 là “Ekaterenburg”: (số hiệu 380). Khởi công 17 tháng 2 năm 1985 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy 17 tháng 3 năm 1986; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1986; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đã trải qua sửa chữa căn bản ở xưởng “Zvedochka”, sau đó 21 tháng 5 năm 2002 đã được đưa tới Hạm đội Phương Bắc để phục vụ chiến đấu.

+ K-64; từ năm 2000 là BS-64: (số hiệu 381). Khởi công 18 tháng 12 năm 1985 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 3 tháng 3 năm 1987; gia nhập biên chế 23 tháng 12 năm 1987; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc.