"Tản mạn ngã ba con voi' Phần VI

[binhyen1960]

Hàng dầu cổ thụ trên đường 6 đoạn vừa qua khỏi thành phố Xiêm Riệp chạy về hướng Dom Dek

 Cây gỗ dầu lá to bản vỏ cây sần xùi lớp vỏ ngoài dày màu trắng mốc, trong rừng gỗ dầu thân cây thường thẳng tắp không chia nhánh đôi to từ thân như hình mà chỉ là những cành ngang, khi dùng dao chém vào vỏ cây để lâu sẽ thấy ứa ra lớp mủ màu trắng, cây dầu nhỏ cỡ bằng phích nước trông thì to xác vậy thôi chứ mắc võng vào đó thì nằm 1 lúc nó trùng võng xuống do ruột cây vẫn còn mềm, mùa mưa móc võng ở cây gỗ dầu có thể không cần cọc phụ vẫn ngủ được không ướt võng, nước mưa sẽ dóc theo phần lõm của vỏ cây dầu ít chảy theo dây võng xuống lưng võng, lá cây dầu thì chỉ cần 3 lá buộc túm ở phần cọng phía trên là có thể che đủ cái ba lô không bị ướt mưa khi dừng chân đâu đó qua đêm, những búp lá non của cây dầu có lông tơ màu vàng và dù là cây còn rất thấp ngang tầm đầu gối thì lá vẫn rất to.

 Các bác cho hỏi: Sao cây dầu cổ thụ trên đường 6 mà lá cây nhỏ vậy, thân cây lại nhẵn nhụi ? Có loại cây gỗ dầu nào khác nữa không?

[H3 Hùng]

Các bác cho hỏi: Sao cây dầu cổ thụ trên đường 6 mà lá cây nhỏ vậy, thân cây lại nhẵn nhụi ? Có loại cây gỗ dầu nào khác nữa không?

Trong thời gian chờ đợi sự phân tích của các nhà thực vật học. Tôi xin trả lời bác Bình Yên một cách tóm tắt như sau: cây họ dầu có nhiều chủng loại, có cả loại lá to và loại lá nhỏ. Trong khu tam giác chiến trường của chúng tôi từ ngã ba Con Voi đến Poipet vòng lên Đăng Kum phổ biến loại cây dầu lá nhỏ như thế này:



Ảnh chụp phía bắc ngã ba Con Voi trên hướng đi vào địa danh Nong Chan

[86humxamthaylong]

***(*)88
      Cây dầu bên miệt Siêm Riệp cũng vậy hà anh Bình Yên ơi,lá nó to lắm cũng cỡ lá xoài,thân mọc thẳng băng,rừng Bần Tia Rây toàn là dầu cổ thụ,cây nào cây nấy cao chót vót,phần gốc cây thường được dân K khoét một cái hộc hình chữ nhật khoảng 20cm x10cm rồi đốt lửa trong đó một hồi cho nó tươm nhựa ra,mai trở lại múc nhựa đem về làm dầu chai trét ghe.Trái nó có hai cái cánh như trái cầu,khi rớt nó xoay vòng vòng nhìn rất vui mắt,cố nhạc sĩ Giáp Văn Thạch có sáng tác một bản nhạc về cây dầu mà lính mình cũng thường hay ngân nga đó là bài “Cánh hoa dầu”,với những giai điệu rất lãng mạn “Cánh hoa dầu xoay tít bay bay,nhớ ngày xưa bên nhau từng ngày,có những chiều gọi gió bay lên,tay cầm tay đón những cánh hoa dầu...”

[H3 Hùng]

Thêm vài tấm ảnh về ngã ba Con Voi:

Đường vào phum Sozia trước ngã ba Con Voi



Rừng dầu sâu vào bên trong hướng bắc ngã ba Sophi



Đường đất đỏ xuyên rừng dầu hướng Đăng Kum



Bản đồ giao thông minh họa đoạn từ ngã ba Sophi đến Đăng Kum

[MYDEND25]

Bản đồ giao thông minh họa đoạn từ ngã ba Sophi đến Đăng Kum

Chính xác, h3 đi theo lộ trình từ Sophi đi DangKum xa hơn từ SoZia đi DangKum, bản đồ nầy rất cính xác, ngày trước D25 tôi vô ra khu vực nầy thường xuyên, khu vực từ Sophi - ChangHa - Soăng- CanDan- Kh'fav-DangKum, do D6 É74 đãm nhiệm { tiểu đoàn Cannada }

[vetran]

***(*)88
      Cây dầu bên miệt Siêm Riệp

 các bác chiến binh cho tôi được tò mò một chút. Khoảng cuối năm 1979, tôi được cưỡi ngựa xem hoa chừng sáu tháng ở rùng Komponspeu nên không có nhiều hiểu biết về cấu trúc rừng trên đất Bạn. Tôi chỉ nhận biết nó là loại rừng phẳng, nhiều cát rất sạch, có những khu vực xuất hiện các núm đá hình dáng lùm lùm cao dần ở giữa, không tạo vỉa, thớ mà nhìn giống như đĩa bột gạo nấu cho trẻ con. không hoặc rất ít cây lúp xúp và dây leo mà chủ yêu loại cây to cao, lá rất lớn thân sần sùi tróc vỏ ra từng mảng lớn, tôi nghe anh em dưới đơn vị chiến đấu kêu là cây (khộp). Vậy các bác cho biết loại cây này có cùng họ dầu thậm chí chính là cây dầu các bác nói không

[86humxamthaylong]

***(*)88
      Cây dầu bên miệt Siêm Riệp

 các bác chiến binh cho tôi được tò mò một chút. Khoảng cưới năm 1979, tôi được cưỡi ngựa xem hoa chừng sáu tháng ở rùng Komponspeu nên không có nhiều hiểu biết về cấu trúc rừng trên đất Bạn. Tôi chỉ nhận biết nó là loại rừng phẳng, nhiều cát rất sạch, có những khu vực xuất hiện các núm đá hình dáng lùm lùm cao dần ở giữa, không tạo vỉa, thớ mà nhìn giống như đĩa bột gạo nấu cho trẻ con. không hoặc rất ít cây lúp xúp và dây leo mà chủ yêu loại cây to cao, lá rất lớn thân sần sùi tróc vỏ ra từng mảng lớn, tôi nghe anh em dưới đơn vị chiến đấu keo là cây (khộp). Vậy các bác cho biết loại cây này có cùng họ dầu thậm chí chính là cây dầu các bác nói không

***(*)88
      Đúng vậy đó anh Vetran ơi,đặc trưng của rừng khộp là thưa và thoáng,mọc toàn cây họ dầu,thỉnh thoảng cũng có bằng lăng,cây này vỏ láng mỏng như cây ổi,dưới gốc hay chia ra nhiều cánh như hỏa tiển,dò mìn xong chui vô đó ngồi khỏi đào công sự.Không biết tại sao người ta lại kêu loại rừng đó là rừng khộp chứ trong rừng không có cái cây nào tên là cây khộp đâu anh,hay là tại mùa khô lá rụng đầy nên khi mình đi đạp lên nó kêu lộp khộp? Còn mấy cái núm đá lùm lùm như hòn non bộ mà anh thấy thì chắc là cái gò mối đó anh,có cái lớn nhìn như một cái núi nhỏ,đó cũng là một dạng công sự thiên nhiên của mấy chú đội nhà mình.Uýnh nhau trong rừng khộp thì y như con nít giỡn chơi,hai bên núp bắn qua bắn lại không ai trúng ai mà toàn là trúng cây và ụ mối,bên nào đông quân hơn thì vòng lên tạt hông,bên nào yếu hơn thì vừa bắn vừa lui,thấy rõ ràng tụi nó chạy từ cây này qua cây kia vậy mà bắn ào ào toàn vô ngay gốc cây! Hì hì!

[svailo]

  *******88
 
 Lính rừng anh em ta  ở Campuchia , hầu như đa phần đều " gắn bó kỷ niệm  " với RỪNG DẦU
  Tỉnh nào cũng có rừng dầu .
 Chung qui , đúng là  có 2 loại cây dầu :
   * Loại lá nhỏ : Cây không to , hết cỡ cũng chỉ 1 người ôm , cao 10-15 m . Hầu như không thấy nó lớn , vài chục năm vẫn chỉ " y vậy " ( hàng cây H3 chụp , qua Xiemreap vài km , chẳng thấy khác xưa là bao ) Lá bự nhất chỉ cỡ bàn tay cụp .
   * Loại lá lớn : Toàn là cây khổng lồ , vài ba người ôm mới xuể , cao vài chục mét là thường .
 Loại này khi cây còn nhỏ (" tuổi thiếu niên " ) thì lá vĩ đại , phải cỡ " cái quạt nan " . 2-30 cm x 4-50cm , cây lớn rất nhanh . Nhiều rừng dầu loại này là  rừng trồng , để lấy nhựa lấy gỗ .
 Cây càng già thì lá nhỏ lại , cỡ bàn tay xòe thôi .
 Mùa khô lá rụng ngập rừng , tới ngang ống chân . Khô khốc , giòn tan như bánh đa ( bánh tráng ) nướng . Hành quân vào , lá vỡ : " rô_ộp ... khô_ộp " lan dài theo suốt cả hàng quân . Rừng thường hay có 1 giống chim gì cứ kêu " cô_ô - khô_ốc , cô_ô - khô_ốc ... " . Giờ đây  nhắc lại , dường như còn nghe muốn " ngốt " cả người - khô khốc rừng dầu đất K !
Thế là thành tên ... " rừng khộp " ? .

[vetran]

***(*)88
      Cây dầu bên miệt Siêm Riệp

 *******88

Rất cám ơn hai bác Humxamthaylong và Svailo. Các bác có rất nhiều hiểu biết về quần thể thực vật rừng Kampuchea cũng như kinh nghiệm hành quân, chiến đấu ở chiến trường ấy. Qua ý kiến các bác, tôi cũng phải thay đổi quan niệm về cây dầu. Hồi nào tới giờ vẫn cứ cao giọng nói chuyện với mọi người về cây (Khộp), rừng (Khộp) mà chưa thấy ai đính chính hay phản đối. Vậy người ta mới có câu"cha nó lú, còn chú nó khôn" là vì vậy. À này! Bác Humxamthaylong mà là thay lòng là không ổn đâu nhá, tôi đang băn khoăn không biết thay cái gì. Thân

[sapaco]

 *******88
 
 Lính rừng anh em ta  ở Campuchia , hầu như đa phần đều " gắn bó kỷ niệm  " với RỪNG DẦU
  Tỉnh nào cũng có rừng dầu .
 Chung qui , đúng là  có 2 loại cây dầu :
   * Loại lá nhỏ : Cây không to , hết cỡ cũng chỉ 1 người ôm , cao 10-15 m . Hầu như không thấy nó lớn , vài chục năm vẫn chỉ " y vậy " ( hàng cây H3 chụp , qua Xiemreap vài km , chẳng thấy khác xưa là bao ) Lá bự nhất chỉ cỡ bàn tay cụp .
   * Loại lá lớn : Toàn là cây khổng lồ , vài ba người ôm mới xuể , cao vài chục mét là thường .
 Loại này khi cây còn nhỏ (" tuổi thiếu niên " ) thì lá vĩ đại , phải cỡ " cái quạt nan " . 2-30 cm x 4-50cm , cây lớn rất nhanh . Nhiều rừng dầu loại này là  rừng trồng , để lấy nhựa lấy gỗ .
 Cây càng già thì lá nhỏ lại , cỡ bàn tay xòe thôi .
 Mùa khô lá rụng ngập rừng , tới ngang ống chân . Khô khốc , giòn tan như bánh đa ( bánh tráng ) nướng . Hành quân vào , lá vỡ : " rô_ộp ... khô_ộp " lan dài theo suốt cả hàng quân . Rừng thường hay có 1 giống chim gì cứ kêu " cô_ô - khô_ốc , cô_ô - khô_ốc ... " . Giờ đây  nhắc lại , dường như còn nghe muốn " ngốt " cả người - khô khốc rừng dầu đất K !
Thế là thành tên ... " rừng khộp " ? .

chính những cây dầu lá nhỏ này, chúng tôi thường chặt để làm nóc hầm, phải 2 lớp và chèn lá vào các khe hở của cây rồi đắp đất gần 1 mét, thế là xong 1 hầm ngũ khá vững chắc không lo cối 8, đk gì hết trên chốt 48