Ký ức tuổi thơ máu lửa

[lamson1981]

   Sau vụ 3 người chết do Mĩ giật mìn thì các nhà đều lo củng cố lại hầm tránh pháo, hầm bí mật và cảnh gới nghiêm ngặt hơn . Riêng cô bé Sinh - con ông Sinh( gọi theo tên con ) trở thành cô bé mồ côi lúc 6 tuổi. Mẹ thì đã bỏ đi Sài Gòn lấy chồng khác -do mâu thuẩn gia đình -trước đó mấy năm.  Cha cũng bị giặc Mĩ giết rồi. Hai bà cháu sống lây lắt qua ngày ,cùng tản cư chạy bom đạn đến hết cuộc chiến tranh. Bây giờ cô bé ấy sắp trở thành bà ngoại rồi đó.
 
Cũng xin liên hệ lại lịch sử một tí. Sau Hiệp định Giơ ne vơ 1954. Ở quê tôi chỉ còn một số đảng viên cài cắm trong dân, một số thì lên núi. Chính quyền Ngô Đình Diệm ra chính sách "Tố cộng, diệt cộng " Từ 1960 đã thực hiện xây dựng "Ấp chiến lược" Mỗi gia đình phải nộp hàng trăm cây tre dài 3m rào quanh làng, bên trong có lính Bảo an, Dân vệ canh phòng .
Những cán bộ từ trên núi mò về có người đã bị bắn chết nằm trên bờ di ( Hàng rào Ấp chiến lược bằng tre ) Riêng có ông Phận là một đảng viên kỳ cựu, ra vào ấp chiến lược như " Xuất quỉ nhập thần".

Chuyện nầy nghe người lớn kể lại :

Hôm ấy gần 12g đêm , dân trong ấp đang ngủ say thì có một loạt súng nổ. Có tiếng la của Dân vệ : Bắt lấy nó, bắt lấy nó... Sau đó là tiếng kẻng dồn dập. Mọi người cầm đèn chạy ra .lại có tiếng la : Bắt lấy ông Phận ! Có người thấy một bóng đen chạy dọc theo bờ di lẫn vào hàng cây trong ấp . Đó chính là ông Phận
Lúc đó ông cũng nhanh trí chạy lẫn vào đám đông , chộp ngay một chiếc đèn dầu của ai đó và cũng hô to :
 
- Bắt lấy ông phận ! hắn chạy ra hướng cổng ấp kìa.
 Mọi người chạy theo hướng ấy. ông lại la to :
 - nó chui qua cổng rồi ! - Mở cổng ra mau !

Tên lính Dân vệ vội chạy ra mở cổng . Mọi người túa ra chạy về các ngã tìm kiếm
thì ông cũng vừa chạy vừa la như thế rồi ra xa ném đèn chạy thoát.
Người dân chẳng ai muốn bắt bà con của mình nhưng sống trong ấp chiến lược, bọn ngụy o ép phải làm như thế.
Đến 1965 thì Ấp chiến lược nhiều lần bị đốt cháy tan tành. Bọn ngụy phải chạy xuống đóng đồn ở Trà Câu. Quê tôi trở thành vùng Giải phóng.
  
 Trong thôn có một trường làng ,học Lớp 5, lớp 4 ( Tức lớp 1,2 bây giờ ) lớp 4, lớp 5 bây giờ thì gọi là lớp nhì , lớp nhất.
Có hôm tôi theo anh chị đến trường chơi,gặp lúc máy bay bay ngang cả lớp phải chui xuống hầm ở trong trường để trốn , hết máy bay lại ra ngồi học.Thời gian nầy pháo 105li của lính ngụy ở Gò Hội ( TT Đức Phổ ) vẫn thường xuyên bắn vào làng . nhiều người đi làm bị trúng pháo chết ngoài đồng. Mỗi lần pháo bắn như thế anh em tôi lại chui xuống hầm. Tiếng nổ làm rung chuyễn cả căn hầm , nổ xong thì nghe o.o ...

   Hầm tránh pháo của các nhà hầu hết đều làm bằng tre hình chữ A rồi đắp đất bên ngoài nên không thể chịu nổi pháo 105 . Bây giờ có phong trào cưa đường rầy xe lửa về làm hầm. Nhà của tôi chỉ có mẹ tôi và 4 con,(ba tôi đã hy sinh ) chị gái đầu mới 14 tuổi thì lấy ai đi cưa đường rầy. Hằng ngày tôi chạy lên đường tàu để xem vì đường tàu chỉ cách 200m. Có rất nhiều người dẫn cả trẻ em làm nhiệm vụ chế nước vào lưỡi cưa cho 2 người lớn ngồi kéo cưa sắt qua lại. Cưa cả ngày mới đứt một đầu đường ray .Đường ray thời pháp làm nhỏ hơn đường ray bây giờ nhiều , nếu như bây giờ thì cưa biết chừng nào xong.Một số người thì cầm cà lê mở ốc để lấy Tà vẹt -  gọi là máng sắt, nặng khoảng 40kg để cố định 2 đường ray. Tôi chạy về hỏi mẹ

 - Mẹ ơi ! sao mẹ không đi cưa đường ray về làm hầm ?
 - Con có đi cưa được không ?
 - Con chế nước cho mẹ và chị Ba cưa.
 - Thôi, mẹ và chị phải lên gò cuốc củ mì chứ không mưa đến củ sẽ thúi hết đấy.

  Thế rồi ít hôm sau mẹ tôi phải nhờ các chú trong xóm đi cưa đường ray . Cưa được một đoạn và lấy được mười mấy cái máng sắt. Rồi các chú làm lại căn hầm cho nhà tôi , lấy máng sắt đặt sít lại hình chữ A , gác đoạn đường ray lên trên làm cây đòn dông , sau đó đắp đất lên 2 bên và làm âm nền hầm xuống dưới mặt đất khoảng 5 tấc , đắp đất phủ lên cả cây đòn dông, bên dưới thì lót ván rồi trải chiếu lên. Mẹ tôi trả tiền công các chú không lấy. Sau đó mẹ tôi đi gặt hoặc nhổ củ dùm lại cho các chú ấy. Từ ngày có hầm mới tôi không còn sợ mỗi khi pháo bắn mà lại thích chơi súng đạn nữa chứ.
 
Mỗi khi mẹ đi chợ tôi lại dặn :

- Mẹ ơi ! đi chợ mẹ mua cho con cây súng thiệt ( súng thật ) nghen ?
- Ờ ! Ở nhà không được chạy đi đâu xa , cây nông ( pháo ) nó bắn chạy không kịp đấy !

Chục lần dặn mẹ như thế và vui mừng khi mẹ về cũng chỉ được chiếc bánh bò hoặc vài tán kẹo mâm - loại kẹo thắng bột và đường từng viên bằng ngón tay , không có bọc giấy bên ngoài, để lên mâm bán .Ai mua thì thì bỏ vào lá chuối gói lại đem về- Chỉ một lần cuối cùng mới được mẹ mua cho cây súng nhựa màu vàng là mừng nhất.

Cuộc sống cứ thế tiếp tục . Tới mùa gặt thì mẹ và chị đi gặt, tới mùa phá củ thì cả nhà che chòi trên gò ngay đám củ để nhổ và xắt phơi ngay trên đất vài hôm củ khô mới đem về

 Một hôm . Chị Hai Biên là người bà con vừa khóc vừa chạy vào nhà tôi báo tin cho mẹ tôi :
   - Mợ Ba ơi !  Mẹ con bị Mĩ giết rồi .
   - Giết làm sao ? bao giờ ?
   - Mới sáng nay. Khi con vừa đi chợ nghe tin lính Mĩ đi càn vô xóm . Trưa nay khi im tiếng súng con mới dám chạy về thì nghe tin cả nhà con bị lính Mĩ ném lựu đạn vào hầm, bây giờ con chưa dám về.Nói xong chi ngồi khóc nức nở. Mẹ tôi an ủi chị và bảo phải ở lại đây vì có thể lính Mĩ vẫn còn phục kích ở đó.

Làng của chị là thôn Bình Mĩ cách làng tôi chừng 2 cây số . Những ngày ấy bom đạn nổ hoài , những thằng bé con như tôi thì cũng chẳng biết Mĩ đi càn ở đâu, ngoại trừ khi chúng vào làng mình.

Vài hôm sau . Khi được tin Mĩ đã rút , Mẹ tôi ,các cô, ông nội của tôi chạy vào mãi đến chiều mới về cho hay:
Hôm đó Du kích xã tổ chức chống càn còn dân thì rút vô hầm . Trận đó lính Mĩ chết 2 tên . Khi vào được làng Gặp bất kỳ căn hầm nào chúng cũng đều ném lựu đạn vào . Mẹ chị Hai lảnh ngay trái lựu đạn , 3 người em của chị bị thương. Riêng anh Sáu thì đổ ruột ra ngoài . Cả  ba đều bị lính Mĩ đưa lên trực thăng đem đi đâu mất tích. Các cô chú phải quật hầm ra mới lấy được xác của mẹ chị Hai, đã thối rữa và đặt lên một tấm ván chôn ngay chiều hôm đó một cách vội vàng.

 Một buổi chiều nọ, có một chú bộ đội không biết từ đâu một mình đến xóm nhỏ của tôi. Chú hỏi đường đi về Trà Câu ( bây giờ mới biết có lẽ đó là lính trinh sát ) Nhờ ai đó đẫn đi chứ chú không biết đường và tình hình địch ở đây như thế nào.
 
 - Ai có thể dẫn đi bây giờ ? Trời thì sắp tối.
 - Ở đây chỉ có ông Tuôi là có thể dẫn chú đi - Bác gái của tôi nói

Còn tôi thi lần đầu tiên mới thấy chú bộ đội giải phóng - mặc đồ bạc màu nhưng bỏ vào trong quần bên ngoài có đeo thắt lưng to , nhiều lổ , bên hông đeo 2 trái gì như 2 lon cá hộp , vai thì khoát khẩu súng dài, chân đi đôi dép cao su màu đen.
Tôi thích quá chạy theo chú và mấy người đến nhà ông Tuôi ở cách nhà tôi một mảnh vườn. Sau đó ông Tuôi cùng chú đi rồi thì tôi mới chạy về.
Đến một hồi lâu sau mọi người thấy ở nhà ông Tuôi rộ lên tiếng la khóc . Tôi cùng anh chị chạy qua thì thấy chị gái con đầu ông Tuôi la khóc nức nở .
 
 - Trời ơi ! ba con bị Mĩ bắn chết rồi !
 - Bắn ở đâu ? mới đi đây mà , Sao không nghe tiếng súng nổ gì cả vậy ? mọi người lao nhao hỏi.
 - Bị bắn ở Mương co .Má con hạy xuống dưới rồi
  
  Sáng hôm sau có hai người phụ nữ khiêng ông Tuôi trên một cái võng về đến đầu ngõ , người còn ướt nước tôi đứng nhìn, không dám lại gần . Hai người phụ nữ kể rằng Chiều qua Mĩ phục kích ở mương co . Từ làng tôi đi xuống Trà Câu 4km phải qua cánh đồng Mương co . Ông Tuôi và Chú bộ đội bị bắn chết ngã xuống ruộng nên người chú bây giờ vẫn còn ướt. Ông Tuôi thì được khiêng về nhà chôn còn chú bộ đội thì dân ở xóm gần đó đem về chôn ở bìa xóm đó.
 
Các con của ông Tuôi thì lăn lộn kêu khóc , nhưng chúng cũng còn diễm phúc hơn tôi vì chúng còn được thấy mặt cha. Còn Ba tôi thì hy sinh khi tôi mới vừa 6 tháng tuổi. Nên tôi cũng chưa hề biết tình cảm cha con như thế nào
 
   Sau này theo lời kể của mẹ. Cha tôi tham gia hoạt động bí mật ở địa phương từ thời Ngô đình Diệm . Tên Phục cũng là người bà con xa ở trong xóm là Ấp trưởng, theo dỏi đã mật báo với lính Bảo an ở trong huyện .
 Đêm đó Tên Phục dẫn lính về vây nhà bắt cha tôi trói lại . Tên Phục lục soát trong tủ thấy 6 lon sữa bò liền hỏi:

 - Sữa để tiếp tế cho cộng sản phải không ?
 - Sữa để cho con tôi , chứ sữa nào cho cộng sản ?  Mẹ tôi trả lời

Tên Phục vẫn biết sữa đó để dành cho tôi nhưng hắn vẫn tịch thu.
Rồi chúng dẫn cha tôi đi trong đêm. Mấy hôm sau những người tù trở về báo tin chúng nhốt cha tôi tại chi khu Đức Phổ và tra tấn bằng gậy gộc , Giày đinh , roi điện rất dã man.
Mẹ tôi và chị tôi liền chạy ra đồng bắt cua về giã vắt lấy nước đem vào để cha tôi uống sẽ tan bớt máu bầm. Nhưng vào đến chi khu chúng lại không cho gặp cha tôi . Cha tôi bị giam phòng giam đặc biệt. Vì dù tra tấn dã man nhưng ông vẫn một mực không khai ra tổ chức bí mật. Vài ngày sau chúng dùng kiểu tra tấn cực kỳ dã man khác là treo 2 tay ,2 chân cha tôi lên xà nhà ,bên dưới để một ngọn đèn ống khói ( loại đèn dầu lớn ) đốt rún đến khi chết.

Riêng tên Phục từ đó chạy ở hẳn trong thị trấn làm tay sai cho giặc . Sau nầy chiến tranh ác liệt đã bỏ chạy vào Sài Gòn
Mãi đến 1982 mới dám mò về thăm quê. Khi về đầu xóm  chưa dám về nhà mẹ ruột ,hắn ghé vào nhà em gái thăm dò tình hình . Gia đình tôi hay được liền rủ anh em , chú ,cháu cầm cây gậy chạy đến ập vào nhà.
 
- Tất cả ngồi im ! Anh tôi hô lớn

Chúng tôi chặn hết lối ra vào . Tên phục đang ngồi trên ghế vội đứng dậy định chạy ra ngoài nhưng chú tôi dơ cây lên liền đứng lại như trời trồng. Hắn chưa biết chuyện gì xảy ra.

- Tên Phục mày phải đền nợ máu !



H1 : Một cảnh tra tấn người tù của lính ngụy ( hình tư liệu minh họa )
H2 : Hình ảnh một ấp chiến lược

[lamson1981]

Bác muốn đổi tên như thế nào? em đổi hộ vì em là người lập nên em mới đổi được. À, em thấy rồi. Em đã đổi thành ký ức tuổi thơ màu lửa rồi đấy ạ. Bác viêt tiếp đi.

Còn tên ngoài trang bìa, em nhờ Mod đổi hộ vì em đã hết hạn sửa bài.

Gởi bác Pain . Em mới biết viết bài. bác chỉ dẫn chi tiết dùm em cách gởi kèm ảnh, kẻ , đánh dấu đỏ vào bản đồ vv...với nhé. Vì em ở nông thôn chẳng có một lớp học vi tính nào để theo học , tất cả chỉ tự học mày mò . Cám ơn trước nhé.

[pain]

 Gởi bác Pain . Em mới biết viết bài. bác chỉ dẫn chi tiết dùm em cách gởi kèm ảnh, kẻ , đánh dấu đỏ vào bản đồ vv...với nhé. Vì em ở nông thôn chẳng có một lớp học vi tính nào để theo học , tất cả chỉ tự học mày mò . Cám ơn trước nhé.

Bác đọc ở đây nhé rồi làm theo.

http://www.quansuvn.net/index.php/topic,2239.0.html

[hatuyenha]

Hoan nghênh những ký ức của bạn,đọc mà nước mắt lưng tròng. Cái tuổi thơ dữ dội vậy,cái tuổi thơ cũng đầy máu và hoa hành quân cùng cuộc kháng chiến của đất nước.Không thể quên.Mong đọc được nhiều nhé
những  hồi ức của bạn.
Cô cám ơn Pain@ nhé đã giúp đỡ người bạn từ tầm xa.Lâu quá không gặp nhưng vẫn nhớ nhau cháu nhỉ.

[pain]

Có gì đâu cô Tôn trọng quá khứ cũng là cách tôn trọng chính mình mà. Cô vẫn khỏe chứ ạ? Cháu đọc loạt bài của cô về chuyến đí TQ vừa rồi mà khoái quá.

Em xin lỗi bac lamson vì mướn topic của bác

[lamson1981]

 Gởi bác Pain . Em mới biết viết bài. bác chỉ dẫn chi tiết dùm em cách gởi kèm ảnh, kẻ , đánh dấu đỏ vào bản đồ vv...với nhé. Vì em ở nông thôn chẳng có một lớp học vi tính nào để theo học , tất cả chỉ tự học mày mò . Cám ơn trước nhé.

Bác đọc ở đây nhé rồi làm theo.

http://www.quansuvn.net/index.php/topic,2239.0.html

- Cám ơn bác nhiều nhé ! Chắc phải đến tiệm net in ra về nhà nghiên cứu thôi.

[nguyenquochung]

     Trong này có đủ các thể loại hồi ức, từ đánh Mỹ, chiến tranh biên giới Tây Nam đến biên giới phía Bắc, nhưng kí ức tuổi thơ của bác Lamson1981 lại chỉ có một. Tuy mới bắt đầu nhưng hứa hẹn nhiều hấp dẫn, cố gắng viết đều bác nhé.

[lamson1981]

     Trong này có đủ các thể loại hồi ức, từ đánh Mỹ, chiến tranh biên giới Tây Nam đến biên giới phía Bắc, nhưng kí ức tuổi thơ của bác Lamson1981 lại chỉ có một. Tuy mới bắt đầu nhưng hứa hẹn nhiều hấp dẫn, cố gắng viết đều bác nhé.

Gởi bác nguyenquochung .
Tôi cũng chưa rành vi tính, nhà lại không nối mạng được , phải xuống tiệm net. Mình thì ngồi gõ lại hồi ức của cuộc chiến đấu với bom đạn , máu lửa và người chết thật, còn 2 bên thì tụi thanh thiếu niên chơi bắn súng giết người trong thế giới ảo. Âm thanh ầm ầm với tiếng hò hét của chúng nhức hết cả đầu nên khó tập trung lắm. Hơn nữa kí ức của hơn 40 năm về trước khi ấy tôi còn bé chỉ nhớ những sự kiện chính , còn chi tiết tôi phải chạy hỏi lại các cụ là nhân chứng . Người chết thì không biết chứ người sống , con cái của họ còn đầy ra đó . Tôi phải viết rất chân thật và chính xác nên có chậm đấy . mong các bác thông cảm.

[nguyenquochung]

     Các bác trong này kể lại về chiến tranh khi họ đã là những người lính trực tiếp cầm súng ngoài chiến trường, còn bác lại kể về thời đạn bom xảy ra ngay tại làng xóm nơi mình sinh sống khi còn bé thơ. Điều đặc biệt chính là ở chỗ đó

[lamson1981]

Hắn đứng như trời trồng, hình như vẫn chưa hiểu chuyện gì xảy ra, thì anh tôi nói :
 
 - Ngày xưa ông giết cha tôi là DP ông còn nhớ không? , hôm nay tôi phải trả nợ máu cho cha tôi.

Tên phục đã hiểu ra mọi chuyện, hắn run lẫy bẩy , miệng lí nhí câu gì đó không nghe rõ
Lúc này trẻ con trong nhà khóc ré lên, Mọi người trong xóm cũng chạy đến . Sau khi biết sự việc , chỉ đứng bàn tán bên ngoài , không ai dám có ý kiến gì. Ba đứa trẻ con thì sợ quá khóc càng to, thấy vậy chú tôi nói:
 
 - thôi, yêu cầu ông về nhà tôi rồi tính sau !

Tên Phục run rẫy ngập ngừng thì anh tôi đưa tay đẩy hắn ra cửa. Người em gái sụt sùi khóc, xách túi xách của hắn chạy theo quàng vào vai cho hắn .Chú tôi bảo tôi đi báo công an xã lên làm việc . Tôi nhờ một người anh đi báo, còn tôi phải ở lại cùng anh tôi giải quyết sự việc tiếp theo .Về đến nhà mọi người kéo đến càng đông. Tên phục giong run run nói với mẹ tôi:
  
 - Tôi biết mình đã gây nhiều tội ác nên sau ít lâu tôi bỏ chính quyền ngụy chạy vào Sài Gòn làm ăn lương thiện mãi đến  bây giờ. Mong Thiếm tha tội cho tôi. Bây giờ có đánh , chém tôi thì tôi cũng không dám oán trách chi. Tôi trăm nghìn lạy  mọi người hãy tha tội cho tôi.
  
 - Tội của ông làm  ngày xưa bây giờ phải có chính quyền Cách mạng trừng trị , chứ chúng tôi chẳng cần đánh ông làm gì-    Chú tôi nói
  
Nhìn tên Phục đứng run run giữa một vòng người tự nhiên tôi lại thấy tội nghiệp .Từ khi sự việc diễn ra tôi chưa nói được câu nào .Đến lúc đó tôi mới biết được người giết cha mình, còn cha thì chưa biết mặt bao giờ. Tự nhiên tôi tưởng tượng rằng 20 năm trước Khi tên Phục dẫn lính đến nhà bắt ba tôi có giống như hôm nay anh em tôi bắt tên phục không nhỉ ? Chắc là không giống rồi . Vì khi ấy chúng là lính ác ôn với súng ống có thể giết người bất cứ lúc nào. Còn chúng tôi thì làm sao dám làm điều đó . Bây giờ đã hòa bình .
  
   Lại một điều nữa là ông Phục có một cô con gái tên L. đang ở với bà ngoại trong xóm, lâu nay cũng chơi chung với tôi mà tôi chẳng hề biết đó là con của người đã giết ba tôi. Thời đó còn làm ăn tập thể . Tôi và L. cùng đi gặt , gánh phân, xới củ ... hằng ngày cùng với thanh niên trong đội sản xuất của HTX. Có khi tôi và L. còn đi chơi riêng với nhau vào dịp tết, hoặc xem phim ngoài bãi. Oái ăm thay ! tuy chưa nói chuyện yêu đương gì, nhưng qua những lần đi chơi đó tôi biết L. có cảm tình với tôi. L. mới 17 tuổi, ngây thơ trong trắng, có biết gì chuyện hận thù ngày xưa. Chiến tranh tàn nhẫn quá !

 Lúc nầy hai anh công an xã đã tới, Một anh nói :
 
- ông có nợ máu với nhân dân, mà chưa đi học tập cải tạo . Yêu cầu ông về xã để giải quyết sự việc !
 
Nghe nói thế tên Phục như khụy xuống, còn người em gái thì khóc ré lên. Rồi hai anh công an dẫn tên Phục đi .

 Khi công an đi xong rồi thì Bà nội tôi lại la lớn .
  
 - Trời ơi ! chuyện ngày xưa qua rồi mà bây gây chi thù hận nữa . Chạy theo xin tha cho nó đi
 -  Nó có tội thì bây giờ phải đền tội , tại sao bảo tha cho nó - anh tôi nói.
 - Trời ơi, tha ngay đi ! Tao nói tụi bây không nhe thì tao chết bây giờ.

Mọi người vô cùng ngạc nhiên, không hiểu tại sao bà lại thương tên Phục quá vậy ?
Sau này hỏi lại bà mới nói bà rất sợ chế độ củ nó lật lại thì chúng tôi lại phải chết. Đúng ra thì không ai nghĩ như bà . Nhưng cũng phải hiểu vì sao bà nội tôi lại sợ hãi như thế. Vì đời bà đã trải qua chiến tranh tan tóc quá dài, đã thấy nhiều cảnh chém giết lẫn nhau . Từ khi CM tháng tám 1945 , bọn lí trưởng , địa chủ bị ngay những người bần cố nông trong xóm chặt đầu , rồi đến thời Ngô Đình Diệm những người CM lại bị con cái của chúng hành huyết, nên bà sợ cũng là điều dễ hiểu.

Một lúc sau , một người bác trong họ của tôi ( cũng là người bà con với tên Phục ) đến xin mẹ tôi tha cho tên phục. Bác nói :
 - Oán thù thì nên cởi chứ không nên buộc
 - Lấy oán trả oán thì oán sẽ càng chồng chất - Lấy ân trả oán thì oán sẽ tiêu tan . v.v...

Mọi người nghe Bác phân tích cũng nguôi ngoai .Lát sau anh tôi chạy xuống xã thì công an xã đã dẫn lên công an huyện , đi bằng xe đạp . Tên Phục cởi xe chở người trưởng CA xã , một du kích mang súng đi một xe khác. Không hiểu rồi sao hắn có đủ bình tĩnh mà chở người CA ngồi sau bắt mình .
Anh tôi mượn xe honda chạy đuổi theo thì kịp , chưa vào đến CA huyện . Anh nói với trưởng CA xin tha cho hắn . Tên Phục mừng như chết đi sống lại , hắn cuối lạy rối rít. Anh công an nói:

 - Theo đề nghị của gia đình, tôi tạm tha cho ông, nhưng không được đi đâu, khi nào Ủy Ban xã gọi là phải có mặt.
 - Dạ , Cảm ơn ông !

 Sáng hôm sau hắn chạy tuốt vào Sài Gòn .

   Cha tôi chết chưa đầy 2 năm thì bác ruột tôi cũng hy sinh. Bác cũng là cán bộ cơ sở.
Hôm ấy bác đi xới đậu ngoài gò Dinh thì mới hay lính ngụy  tiểu đoàn 37 Biệt động quân đi càn .Hôm ấy du kích xã đã tiêu diệt đươgj 6 - 7 tên. Nhe súng nổ dồn dập , Bác đi thẳng xuống thôn vùng 4 thì cũng gặp lính . Ông chạy vào một nhà cơ sở được chủ nhà đưa xuống hầm bí mật . Đến chiều ngộp quá phải trồi lên . Tưởng rằng chúng đã đi, ai ngờ vừa bước đi vài chục mét đã bị chúng dí súng vào hông . Chúng tập hợp dân trong xóm đứng vòng tròn để xem chúng tra tấn . Thôi thì đủ trò tra tấn nào là báng súng, giày đinh. Một phụ nữ thấy quá đau đớn chạy vào can ngăn bị tên lính đá vào hông nằm bất tỉnh . Bác tôi chửi lại cuối cùng chúng lấy lưỡi lê đóng vào giữa trán và dùng súng bắn chết.

 Có người chạy về báo tin cho ông nội tôi .
 
 - Chú ơi ! anh hai P. bị lính bắn chết nằm dưới vùng 4 rồi !
 - Ai đấy mà, không phải lão P. đâu !
 - Chính con thấy tận mắt kia mà
 - Không phải đâu , mày nhìn lầm rồi đấy.
 -   ........
  
Ông tôi cố không tin dù biết rằng đó là sự thật. Chưa đầy 2 năm mà 2 người con trai đầu phải chết trong đau đớn tột cùng . Sau này khi lớp 12 , học bài thơ  " Quê hương  " của Giang Nam tôi liên tưởng lại ông nội tôi cũng giống y tâm trạng
của Giang Nam khi biết tin người vợ bị giặc giết

  " ... Lần thứ hai , nhận được tin em, tôi không tin dù đó là sự thật
        Giặc giết em rồi quăng mất xác
        Chỉ vì em là du kích em ơi
        Đau xé lòng anh ,chết nửa con người ... "