Các loại tên lửa không-đối-không hiện đại của phương Tây

[spetsnaz GRU]

Trên diễn đàn mình đã có nhiều topic về vũ khí Liên Xô-Nga, Trung quốc, nhưng các topic về vũ khí phương Tây vẫn còn có vẻ ít, nên em mở topic này để giới thiệu, bàn luận về “Các loại tên lửa không-đối-không hiện đại của phương Tây”. Dự kiến em sẽ trình bày lần lượt về các loại tên lửa hiện đại hiện nay như các phiên bản của AIM-9, AIM-120, IRST-T,...Vì vốn kiến thức chuyên môn còn nông cạn, em rất mong được các bác “già làng” cùng tất cả các thành viên góp sức, đăng thêm các bài giải thích chuyên sâu, cũng như hỗ trợ tư liệu và dịch thuật.

Trong các bài viết, em chủ yếu lấy tài liệu từ các nguồn phương Tây. Vậy nên sẽ không tránh khỏi những chi tiết, đánh giá còn gây tranh cãi với các nguồn từ các bên khác, và một số đánh giá thiếu khách quan, ca tụng kiểu PR thường thấy của Mỹ. Chủ đề rất mong nhận được sự đánh giá về kỹ thuật từ các bác.

Em xin cảm ơn!

[spetsnaz GRU]

Lời mở đầu

Các loại tên lửa không-đối-không là vũ khí lợi hại, không thể thiếu trong không chiến đối với máy bay chiến đấu từ những năm cuối thập kỷ 50 tới nay. Có thể nói, ở phương Tây, sự ra đời của tên lửa không-đối-không AIM-4 Falcon là khởi đầu cho kỷ nguyên không chiến tên lửa sau này. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng, AIM-4 đã không cho những kết quả cao trong không chiến và nó đã không thể đi vào huyền thoại như người anh em xuất xứ hải quân của nó - AIM-9.

Trước khi đi vào giới thiệu tên lửa AIM-9 Sidewinder, em xin giới thiệu qua về AIM-4 Falcon và cách định danh các khí tài, vũ khí theo quy tắc định danh thống nhất các binh chủng của Hoa Kỳ áp dụng từ sau năm 1962.

[spetsnaz GRU]

Giới thiệu qua về AIM-4

1.Tổng quan:
AIM-4 Falcon là loại tên lửa không-đối-không (K-Đ-K) có dẫn đường đầu tiên của Không lực Hoa Kỳ. Việc phát triển một loại tên lửa K-Đ-K có dẫn hướng được bắt đầu từ năm 1946, và Hughes Aircraft đã giành được hợp đồng phát triển loại tên lửa này. Đầu tiên dự án nhằm chế tạo một loại tên lửa làm vũ khí tự vệ cho các máy bay ném bom, nhưng sau đó, kể từ đầu thập niên 50, dự án được sửa đổi và đặt mục tiêu chế tạo tên lửa cho máy bay tiêm kích, đặc biệt là được sử dụng trong nhiệm vụ đánh chặn.

Vụ phóng thử đầu tiên loại tên lửa mới được thực hiện vào năm 1949, lúc này nó có tên là AAM-A-2. Sau nhiều lần đổi tên, các phiên bản của loại tên lửa mới này được định danh GAR-1/2/3/4.

2.Các phiên bản chính:
+Các phiên bản đầu tiên:
   GAR-1: phiên bản sử dụng kỹ thuật dẫn đường radar bán chủ động (SARH – semi-active radar homing). Sử dụng động cơ nhiên liệu rắn Thiokol M58, GAR-1 có tầm bắn tối đa đạt 5 dặm ( 8 km ). Nhược điểm lớn của nó là đầu đạn nhỏ (7.6lb-3,4kg) và không có đầu nổ cận đích nên giảm hiệu suất chống lại máy bay tiêm kích. Được trang bị trên F-89H/J và F-102A vào năm 56, đã có 4.000 quả GAR-1 được sản xuất. Phiên bản nâng cấp GAR-1D là phiên bản SARH sản xuất chính với khoảng 12.000 tên lửa.



GAR-1 với màu đỏ đặc trưng, bộ phận cánh đuôi khác với các phiên bản còn lại.



Phiên bản nâng cấp GAR-1D với thiết kế cánh đuôi mới.

   GAR-2: phiên bản sử dụng kỹ thuật tự dẫn tầm nhiệt, bị giới hạn chỉ có thể tấn công từ nửa bán cầu sau, nhưng nó lại có ưu thế  với khả năng “bắn-quên”. Nó có tầm bắn tương đương nhưng nhỉnh hơn về kích cỡ , khối lượng so với phiên bản tự dẫn radar bán chủ động. Bản nâng cấp GAR-2A tăng cường đầu dò hồng ngoại có khả năng tìm kiếm mục tiêu trong phổ nhiệt độ rộng hơn. Có tới hơn 26.000 tên lửa GAR-2/2A được chế tạo.GAR-2B là phiên bản Falcon tầm nhiệt cuối cùng được chế tạo và cũng là phiên bản duy nhất được thiết kế với mục đích chống máy bay tiêm kích.



GAR-2A với đầu tự dẫn hồng ngoại. Các phiên bản GAR-2A/3/4A mang màu sơn đỏ-mũi trắng.

[huyphongssi]

Các phiên bản tên lửa đối không AIM-4 vốn được thiết kế không phải để chống mục tiêu là máy bay tiêm kích ngay cả khi thiết kế ban đầu được dùng như loại vũ khí phòng vệ của máy bay ném bom.

Các mẫu thử MX-798/904 của AIM-4 dự kiến được trang bị cho máy bay ném bom để chống lại các máy bay tiêm kích đánh đêm (night fighter) vốn có kích cỡ không kém một máy bay ném bom hạng trung.

Phiên bản GAR-1 là một sự tiến bộ về điều khiển đạn đối không so với các loại đạn pháo phản lực hay pháo bắn nhanh đối không được trang bị cho máy bay tiêm kích cùng thời. Nhiệm vụ của GAR-1 là công kích mục tiêu máy bay ném bom cỡ lớn, bay chậm của đối phương, nên với ngòi nổ chạm cũng không làm giảm nhiều tính năng chiến đấu của đạn so với ngòi cận đích.

[spetsnaz GRU]

2.Các phiên bản chính: (tiếp theo)
+Super Falcon:
   Năm 1958, Hughes giới thiệu dòng tên lửa nâng cấp Super Falcon.
   GAR-3: phiên bản đầu tiên thuộc dòng Super Falcon, với đầu dò SARH. Nó được trang bị động cơ mới duy trì lâu hơn giúp tăng tầm bắn và khả năng thao diễn, thân tên lửa lớn hơn với phần gốc cánh mở rộng, 300 quả được sản xuất. Năm 1959, GAR-3A ra đời, được trang bị với động cơ tên lửa 2 chế độ (khởi tốc/duy trì) M-46, đầu dò SARH nâng cấp tăng độ chính xác và khả năng kháng nhiễu cao hơn. 3400 quả GAR-3A được sản xuất và thay thế cho GAR-1D.
   GAR-4A: phiên bản tầm nhiệt hồng ngoại sử dụng các công nghệ từ GAR-3A bao gồm cả động cơ đốt 2 chế độ. So với GAR-2/2A, GAR-4A có đầu dò hồng ngoại nâng cấp, có khả năng khóa những mục tiêu nhỏ hơn, ở tầm xa hơn. GAR-4A đi vào hoạt động từ những năm 1959/1960 với khoảng 2700 tên lửa được sản xuất và thay thế toàn bộ số GAR-2/2A trước đó.GAR-3A/4A được sử dụng trên những chiếc F-106 của Không quân và Vệ binh quốc gia. Hai loại tên lửa này cùng với F-106 được cho nghỉ hưu từ năm 1988.



GAR-3 (trên-đầu tự dẫn SARH), GAR-4A (dưới-tự dẫn hồng ngoại) với phần diềm gốc cánh mở rộng.

   XGAR-5 và XGAR-6 là các phiên bản thử nghiệm mang đầu nổ hạt nhân, không đưa vào sản xuất. Chúng cũng có liên quan đến các loại tên lửa AIM-26, AIM-47.



một tên lửa AIM-47A bên cạnh chiếc YF-12. Đã có tất cả 80 tên lửa tiền sản xuất được chế tạo. Chương trình F-12 bị dừng từ năm 1966.

[spetsnaz GRU]

3.Lịch sử chiến đấu và các hạn chế:

Một điều đặc biệt là các máy bay trang bị AIM-4 đều được thiết kế với khoang chứa vũ khí bên trong, hoặc gắn thêm các hộp ống phóng đặc biệt. Những chiếc F-89 mang theo các hộp giá phóng ở đầu cánh, còn F-4 mang loại giá phóng đặc biệt LAU-42/A, những loại giá phóng này không tương thích với tên lửa AIM-9. Trong khi đó, F-102, F-106, F-101 và F-111 lại được thiết kế các khoang vũ khí bên trong.



Máy bay chiến đấu F-4 Phantom II mang tên lửa không-đối-không AIM-4 Falcon

AIM-4D đã tham chiến tại Đông Nam Á trên một số chiếc F-4D Phantom II. Tuy nhiên, người ta nhanh chóng nhận ra AIM-4 không hề thích hợp với các trận không chiến quần vòng tầm gần tại Việt Nam, chỉ có duy nhất 5 pha bắn hạ được ghi bởi Falcon. Vấn đề chính là việc làm lạnh đầu dò. Hạn chế ở thiết bị làm lạnh gắn trên tên lửa đã buộc tên lửa không thể làm mát đầu dò một thời gian dài, cũng có nghĩa là nó chỉ có thể làm lạnh một thời gian ngắn trước khi bắn. Những thiết bị làm mát này, tuy thế, lại mất tới 5 giây để sẵn sàng. Đó là một khoảng thời gian quá dài đối với các cuộc không chiến dạng này, và đa số các mục tiêu cơ động có thể kịp thoát ra khỏi tầm ngắm trước khi tên lửa hoàn toàn sẵn sàng. Hơn thế nữa, thiết bị làm mát sẽ cạn kiệt sau vài lần ngắm bắn hụt, lúc đó, quả tên lửa sẽ trở thành một khối lượng vô nghĩa mà máy bay phải mang về. Một vấn đề nữa đối với Falcon là việc thiếu đầu nổ cận đích trong các phiên bản đầu, buộc nó phải đâm vào mục tiêu để tiêu diệt. Có một số lời phê phán đối với các phi công về kết quả tệ hại trong không chiến của AIM-4, họ không biết cách sử dụng tên lửa một cách hiệu quả tên lửa ở tầm khóa bắn xa nhất 9,6km-6 dặm, điều này giúp tên lửa có khả năng tấn công ngoài tầm nhìn (BVR) Tuy nhiên, điều này là hoàn toàn vô cơ sở do các quy tắc giao chiến, về cơ bản, yêu cầu phải nhận dạng tất cả các mục tiêu tiềm tàng trước khi giao chiến. Điều này làm cho việc triển khai Falcon trở thành một câu hỏi. AIM-4D được đưa vào sử dụng từ năm 1969, và đến năm 1973, nó đã không còn hoạt động trong Không lực Hoa Kỳ.



Mô hình đạn tên lửa AIM-4A

[spetsnaz GRU]

4.Tên định danh mới:

Từ sau năm 1962, các phiên bản Falcon mang tên định danh mới. Tuy nhiên, có một điều khác lạ so với thông lệ, đó là phiên bản GAR-1 đã được định danh lại thành AIM-4. Mà theo nguyên tắc thì các phiên bản đều phải có hậu tố.

Old Designation	New Designation
GAR-1	AIM-4
GAR-1D	AIM-4A
GAR-2	AIM-4B
GAR-2A	AIM-4C
GAR-2B	AIM-4D
GAR-3	AIM-4E
GAR-3A	AIM-4F
GAR-4A	AIM-4G

Dự án chế tạo phiên bản AIM-4H bị bỏ dở năm 1971 do ưu thế quá vượt trội của AIM-9 so với AIM-4.




Theo thứ tự từ trái qua phải AIM-4G, AIM-4A, AIM-4F, AIM-4C, AIM-26A, AIM-4D.

[spetsnaz GRU]

5.Thông số kỹ thuật:


Data for GAR-1D/2A/2B/3A/4A (AIM-4A/C/D/F/G):




Nguồn tham khảo: http://www.designation-systems.net/dusrm/m-4.html

[huyphongssi]

5.Thông số kỹ thuật:


Data for GAR-1D/2A/2B/3A/4A (AIM-4A/C/D/F/G):

Còn cái bảng không dịch nốt đi anh giai Spetsnaz!

AIM-4 là loại tên lửa đối không chiến lược được thiết kế cho máy bay tiêm kích đánh chặn chiến lược nên nếu đem gá cho máy bay tiêm kích chiến thuật thì hệ quả tệ hại là đúng. Các máy bay tiêm kích chiến lược của Mĩ đều gắn tên lửa đối không trong khoang quân giới.

[spetsnaz GRU]

Vâng thưa bác huyphongssi, theo em đọc được thì trong họ Falcon chỉ có loại GAR-2B (AIM-4D) mang đầu tự dẫn hồng ngoại là được thiết kế lại để phục vụ mục đích chống máy bay tiêm kích.

Còn cái bảng, nếu làm bằng chức năng tạo bảng trong này thì vất vả quá, mà cũng không đẹp nên em chụp luôn ảnh, rồi post lên nên nó mới thế

Em đã làm lại rồi đây!

*một số nguồn nói đầu nổ HE trên GAR-3A/4A nặng 3,9 kg-8.6 lb.


Cảm ơn bác huyphongssi đã giúp em dịch và diễn đạt các thuật ngữ!