35 năm giải phóng Đà Nẵng

[bdv]

Tháng Ba nhớ về Đà Nẵng
“Tháng năm rợp trời hoa phượng đỏ, ơi Hải Phòng thành phố quê hương….. “
Tháng 5. Hoa phượng. Bến cảng. Tiếng còi tàu. Sóng biển…… những từ ấy đã đi sâu vào tâm trí mỗi người dân đất cảng từ thời Tám Bính của Nguyên Hồng đến thời bom rơi đạn nổ của chiến tranh và giờ đây là những năm tháng dựng xây đất nước. Nhưng cũng vẫn tháng 5 mặt trời như đổ lửa ấy, chúng tôi còn có những ký ức của một thời không xa: ngày 17/5/1973 – ngày thành lập tiểu đoàn kết nghĩa Hải Phòng – Đà Nẵng. Mùa hè đỏ lửa chiến trường Quảng Trị năm 1972 đã hun nóng những trái tim “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” của những con trai, con gái thành phố Cảng ngày ấy. Hơn 500 cán bộ chiến sỹ là con em thành phố Hải Phòng được lựa chọn kỹ lưỡng từ những công nhân, nông dân, trí thức, học sinh của tất cả các quận, huyện. Sau 10 tháng huấn luyện rèn binh luyện cán ở dãy núi trập trùng Đông Bắc Tổ quốc - Yên Tử, chúng tôi làm lễ xuất quân vào Nam chiến đấu. Ngày ấy, Hiệp định Pa ri mới được ký kết, miền Bắc vừa trải qua cuộc chiến B52 của Mỹ đánh phá dữ dội Hà Nội, Hải Phòng nên khí thế chiến thắng của dân tộc và lòng hận thù quân xâm lược đã nâng bước chân chúng tôi trên mỗi cung đường vào Nam. Tại ga Sen Hồ, Hà Bắc nơi xuất phát, lãnh đạo thành phố, lãnh đạo quân khu Tả Ngạn (Quân khu 3 bây giờ) và đồng chí Đoàn Khuê, phó Chính ủy Quân khu 5 đã đến giao nhiệm vụ và động viên chúng tôi. Khi bước chân lên tàu, nét mặt ai cũng vừa phấn khởi vì được vào thành phố Đà Nẵng chiến đấu, thử sức trai đất cảng vừa căng thẳng vì trong cuộc chiến, hy sinh mất mát là điều không thể tránh khỏi. Mà cũng lạ, suy nghĩ viển vông vậy thế mà khi đồng chí Thạch chính trị viên tiểu đoàn bắt nhịp hát bài Tiến bước dưới quân kỳ thì bao lo toan, thương nhớ để lại sau bước chân mỗi người. 100% cán bộ chiến sỹ có mặt tại căn cứ Thạch Mỹ, huyện Trà My nơi giao nhận quân cũng đủ nói lên điều đó. Khác với các tiểu đoàn khác khi vào chiến trường thường được chia tách về các đơn vị có sẵn, tiểu đoàn Hải Đà của chúng tôi vẫn giữ nguyên quân số, có một số đồng chí được điều động bổ sung cho một số đơn vị khác thiếu quân nhưng về cơ bản, chúng tôi vẫn giữ nguyên đội hình mới xuất phát, chỉ đổi phiên hiệu đơn vị là tiểu đoàn 76 trực thuộc Mặt trận 4 Quảng Đà chứ không còn là tiểu đoàn 573 Hải Đà nữa. Sau 4 tháng làm quen địa bàn, khí hậu, ngày 24/7/1974, chúng tôi ra quân trận đầu tiên đánh quân giải tỏa Nông Sơn, Trung Phước, Thượng Đức tại ngã 3 Trùm Giao. Cuộc chiến diễn ra đúng như những bài tập của chúng tôi ở ngoài Bắc. Đại đội trưởng thổi còi, trung đội trưởng hô xung phong, anh em bật khỏi chiến hào, cầm chắc súng AK47 nã đạn vào đoàn xe. Rồi lại tiếng còi, tiếng hô rút quân về chiến hào. Có lẽ quân địch thấy anh em mình chiến đấu giống trong phim quá hay sao ấy mà cứ đứng ngẩn ra ở đường, không kịp phản ứng. Đồng chí Phạm Thái Nguyên, trung đội trưởng dẫn cả trung đội ào lên đường 100 đuổi theo quân địch cứ như quân xanh quân đỏ diễn tập ở thao trường. Sau 2 ngày chiến đấu, 20 tên lính ngụy bị tiêu diệt, 2 xe ô tô GMC bị cháy, ta thu nhiều quân trang quân dụng, vũ khí khí tài. Quân số của tiểu đoàn giảm đi 3 đồng chí hy sinh trong đó có đồng chí trung đội trưởng dẫn quân diễn tập trên đường 100 như tôi vừa nói. Lính Hải Phòng là thế. Kiên cường lắm. Dũng cảm lắm. Không thể nói đến việc lấy thước đo lòng yêu quê hương, đất nước, trung thành với Đảng với dân của người lính nhưng trong mỗi lần ra trận, ta lại thấy trong họ có một Phù Đổng Thiên vương như nhà thơ Tố Hữu nói: “Cả dân tộc đều trên mình ngựa sắt, Ba mươi mốt triệu cháu con đều có dáng ông cha” (Bài ca xuân 61).
 Và bây giờ, trong cuộc chiến chống đói nghèo, xây dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc, những người lính cụ Hồ của tiểu đoàn Hải Đà lại cùng nhau chung tay góp sức dưới mái nhà chung là những doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh. Họ góp những đồng vốn ít ỏi từ trợ cấp thương tật, trợ cấp phục viên, tiền khen thưởng kháng chiến….. thành lập Công ty TNHH Hoàng Thắng, Công ty cổ phần thương mại Hải Đà và Công ty cổ phần thương mại Hoàng Phát – hội viên Hiệp hội doanh nghiệp của Thương binh và người khuyết tật Việt Nam. 10 năm thành lập, công ty cổ phần thương mại Hải Đà đã được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương lao động hạng 3; Công ty TNHH Hoàng Thắng và 3 cá nhân được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; Không biết tưng ấy Huân chương với lại Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ là nhiều hay ít nhưng tôi nghĩ thời làm kinh tế, để có được lời khen thì khó lắm. Nào là doanh nghiệp phải chấp hành nghiêm pháp luật, thực hiện nghĩa vụ ngân sách nhà nước, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nào là môi trường doanh nghiệp, nào là đầu ra đầu vào rồi công tác an sinh xã hội…Cả một xã hội thu nhỏ trong doanh nghiệp mà người cầm lái lại vẫn là những người lính chúng tôi. Bằng nghị lực của mình mà họ vươn lên làm giàu chính đáng thì xứng đáng được khen thưởng lắm chứ. 10 tháng chiến đấu với quân thù, tiểu đoàn 76 Hải Đà được tặng thưởng 43 Huân chương chiến công các loại thế mà 10 năm làm kinh tế chiến đấu với cái đói cái nghèo, 3 doanh nghiệp mới được tặng thưởng 4 Bằng khen và Huân chương cấp Nhà nước. Tôi từng được nghe nói đến vùng quê này có đất làm quan, vùng quê kia có nhiều ông đỗ tiến sỹ….. Các cụ gọi đó là những vùng địa linh nhân kiệt. Còn ở tiểu đoàn Hải Đà chúng tôi lại có cái lạ là cả 3 doanh nghiệp trên đều do 3 đồng chí thương binh nặng làm giám đốc mà cả 3 ông này đều là lính của trung đội 1 đại đội 3. Một ông là trung đội trưởng, một ông là tiểu đội trưởng còn một ông là tổ trưởng tổ 3 người. Cái đáng quý của những người lính không mặc quân phục hôm nay là họ dám vượt lên chính mình để cùng nhau làm kinh tế, làm giàu chính đáng cho bản thân, cho đồng đội. Nhưng tôi nghĩ, còn quý hơn và trân trọng hơn đó là tình cảm của họ. Họ thương yêu nhau giữa đời thường như những ngày trong trận mạc. Lo cho nhau từng cái kim sợi chỉ, từ tiếng cười đến câu khóc. Như anh “Duy cụt” – chúng tôi gọi thế vì anh cụt một tay trong trận đánh Trùm Giao đường 100 thế mà không một đám ma nào, một đám cưới nào của đồng đội vắng mặt anh. “Duy ơi, bia”; “Duy ơi, nước ngọt”…. mồ hôi nhễ nhại nhưng anh vẫn vui vì anh tìm thấy trong tiếng gọi ấy là tình yêu thương của đồng đội dành cho anh. Lính Hải Phòng là thế. Lính Hải Đà là thế. Cả 3 doanh nghiệp không chỉ sản xuất, kinh doanh tốt, giải quyết công ăn việc làm ổn định cho anh em đồng đội mà còn làm tốt công tác an sinh xã hội, đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn như tặng sổ tiết kiệm, tặng quà cho các bà mẹ Việt nam anh hùng, mẹ liệt sỹ, thương bệnh binh với số tiền hàng trăm triệu đồng. Ban liên lạc tiểu đoàn tổ chức 4 chuyến thăm chiến trường xưa, thăm và tặng quà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ, mẹ Nguyễn Thị A và tìm kiếm, di dời 12 hài cốt đồng đội về quê nhà. Từ năm 2000 đến nay, Công ty TNHH Hoàng Thắng trợ dưỡng mẹ Bùi Thị Vơ phường Trần Nguyên Hãn, quận Lê Chân là mẹ 2 liệt sỹ. Và anh biết không, không hiểu từ đâu và vì sao mà cứ mỗi khi nhắc đến Đà Nẵng, đến Quảng Nam là chúng tôi như thấy có một món nợ gì đấy mà chưa trả được. Chỉ thấy nợ mà chưa thể trả. Cái nợ có lẽ sẽ theo chúng tôi suốt cuộc đời. Có lẽ chăng, ở đó, chúng tôi còn 70 trong số 82 cán bộ chiến sỹ của tiểu đoàn mãi mãi tuổi hai mươi chưa xác định được vị trí hài cốt? Có lẽ chăng, ở đó, một phần xương thịt của chúng tôi đã để lại cho màu xanh mãi mãi trên quê hương thứ hai này? Có lẽ chăng, ở đó, những niềm khắc khoải của vùng đất “chưa mưa đã thấm” Điện Bàn, Duy Xuyên, Chu Lai…. đã quyện mồ hôi và nước mắt của chúng tôi đang mong chờ những chiến công thời bình của người lính Hải Phòng?..... và cũng có lẽ chăng, ở đó có tiếng gọi tình yêu của người con gái mãi mãi tuổi xanh đã một thời xẻ chia bát canh rau rớt, cắn nửa viên thuốc sốt rét đang chờ mong những trái tim của một thời để nhớ để thương? Ngày 29/3 năm nay, thành phố Đà Nẵng kỷ niệm 35 năm giải phóng thành phố. Chúng tôi tổ chức một đoàn vào thăm chiến trường xưa, dự các chương trình lễ kỷ niệm và báo cáo với Thành ủy, Uỷ ban nhân dân và nhân dân thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam, chúng tôi – những người lính được sinh ra từ tình nghĩa của 2 thành phố Hải Phòng – Đà Nẵng rất đỗi tự hào với truyền thống của tiểu đoàn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong chiến đấu và cả trong thời bình; Chúng tôi tự hào về quê hương thứ hai trong chiến tranh “Trung dũng, Kiên cường đi đầu diệt Mỹ” và trong thời bình đang là điểm đến của các nhà đầu tư, một con rồng trẻ đang vươn mình từ đống đổ nát của chiến tranh để trở thành tâm điểm rực sáng của miền Trung. Dòng sông Hàn nặng đỏ phù xa quyện dòng sông Cấm đổ ra biển Đông luôn chảy mãi trong lòng những người lính Hải Đà chúng tôi. Một thành phố Đà Nẵng trẻ trung, một phố cổ Hội An quyến rũ mãi mãi trong trái tim người con đất cảng Hải Phòng.

(Đinh Văn Bình viết theo lời kể của ông Lê Văn Ngánh, Trưởng Ban liên lạc tiểu đoàn Hải Đà, tháng 3/2010)

[bdv]

Đà Nẵng quê ta ơi, hôm nay giải phóng rồi.
(Kỷ niệm 35 năm giải phóng Đà Nẵng)
5 ngày sau khi Đà Nẵng giải phóng, chúng tôi được đón tiếp đoàn ca múa nhạc Trung ương vào biểu diễn. Nhà hát Trưng Vương chật ních một màu xanh áo lính. Từ ngày vào chiến trường, cánh lính chúng tôi chỉ được nghe các chương trình ca nhạc qua chiếc radio chiến lợi phẩm của chính trị viên đại đội. Giờ đây, được nghe trực tiếp các ca sĩ trung ương biểu diễn, ai cũng háo hức, chờ đợi. Khác với mọi ngày, nhà ăn trung đoàn bộ lúc nào cũng ồn ào những tin chiến thắng từ các tỉnh. Thế mà hôm nay, ai cũng có vẻ vội vã. Nồi cơm của anh nuôi khói vẫn còn nghi ngút mà đã vắng bóng người. Chưa đến 6 giờ, ánh nắng chói chang của mùa hè miền trung Trung bộ vẫn còn rát rạt thế mà từ khắp nẻo đường của thành phố Đà Nẵng, từng đoàn xe GMC chở đầy lính quân phục tươm tất, hò hét kéo đến nhà hát Trưng Vương. Cả rạp hát chật căng một màu áo lính. Chúng tôi chăm chú nghe từng lời của bài hát với tất cả niềm khao khát. Ca sỹ Bích Liên ra sân khấu với bộ áo dài trắng truyền thống của phụ nữ Việt Nam. Chị kể cho chúng tôi nghe khi đoàn ca múa nhạc trung ương đến Quảng Trị thì nghe tin Đà Nẵng giải phóng. Từ niềm phấn khởi Đà Nẵng giải phóng một nhạc sỹ đã sáng tác bài hát “Chào Đà Nẵng giải phóng”. Theo chỉ thị của cấp trên, sau khi biểu diễn ở Huế xong, đoàn phải cấp tốc vào Đà Nẵng biểu diễn văn nghệ phục vụ vùng đất mới cho quân và dân thành phố. Thời gian gấp quá nên chị Bích Liên phải vừa đi trên xe ô tô vừa tập bài hát. Hôm nay, lần đầu tiên chị hát tặng cán bộ, chiến sỹ và nhân dân Đà Nẵng. Cả hội trường im lặng khi những nốt nhạc dạo đầu lắng xuống và một giọng ca trong trẻo vút lên “Đà Nẵng quê ta ơi, hôm nay giải phóng rồi”. Tôi không thể tin ở đôi mắt của mình, ở đôi tai của mình bởi trên sân khấu kia, một dáng người mảnh mai lại có một chất giọng cao đến lạ lùng đang cất lên tiếng hát khẳng định một chân lý: Đà Nẵng ơi – quê ta giải phóng rồi! “Trời của ta, đất của ta, con chim trên cành lại cất tiếng ca, bao mong ước mới một ngày qua. Đà Nẵng ơi….., quê ta giải phóng rồi”. Lại một lần nữa khẳng định: Đà Nẵng ơi –quê ta giải phóng rồi!. Chỉ mới phần đầu của bài hát, hai lần khẳng định niềm khát khao của cả dân tộc: giải phóng rồi. Khi câu hát vừa lắng xuống cùng nốt nhạc thì thay vì cho những lời hát tiếp theo là những tiếng khóc vỡ òa đã được kìm nén từ 21 năm qua. Hàng nghìn người lính òa lên khóc như chưa bao giờ được khóc, chị Bích Liên cũng òa khóc mà không thể hát tiếp được. Mọi người khóc để tận hưởng cái hương vị mong ước mà cả dân tộc đã và đang đổi bằng xương bằng máu mới giành được: trời của ta, đất của ta. Cha Lạc Long Quân và Mẹ Âu Cơ mỗi người dẫn 50 người con lên rừng, xuống biển để khẳng định chủ quyền thiêng liêng của dân tộc Việt. Bốn nghìn năm lịch sử đấu tranh giữ nước và dựng nước, dân tộc ta đã khẳng định: “Nam quốc sơn hà Nam Đế cư”. Và bây giờ, những người lính của Cụ Hồ cùng cả dân tộc tiếp tục khẳng định: Trời của Ta! Đất của Ta!. Một hào khí của Phù Đổng Thiên Vương trên mình ngựa sắt đánh đuổi xâm lăng giữ yên bờ cõi đang về với mỗi làng quê, mỗi con đò ven sông. Mới có mấy ngày qua, bên cạnh tôi còn những xác đồng đội với những khét lẹt khói đạn bom. Ngày 28/3, tôi cùng đơn vị tiểu đoàn 76 theo hướng quốc lộ 1 đánh vào sân bay Đà Nẵng với chiếc quần xà lỏn và khẩu súng AK47 trên tay, ba lô đã bị đạn pháo M79 hất tung trong trận đánh ở Điện Quang. Thế mà giờ đây, một miền quê thanh bình đang đến với chúng tôi, với những người dân của thành phố kết nghĩa Hải Phòng – Đà Nẵng. Nước mắt người lính, nước mắt ca sỹ và nước mắt người dân thành phố Đà Nẵng cùng chan hòa trong giai điệu hào hùng của bài hát ngày chiến thắng, trong niềm khát khao hạnh phúc “bao mong ước mới có một ngày qua, Đà Nẵng ơi, quê ta giải phóng rồi”…..  Cứ thế, lời ca nốt nhạc cứ ngân nga mãi. Ào ạt như sóng biển Đông, trập trùng như núi rừng Tây Nguyên bất khuất. Mênh mông lời hát, mênh mông biển người trong ngày chiến thắng huy hoàng. Bài hát chỉ cần vài phút là biểu diễn xong, ấy vậy mà chị Bích Liên phải hát đến hơn hai chục phút. Nhiều chỗ dừng lại dành cho tiếng nức nở của con tim đang đập rộn rã của những người đang sống vui mừng chiến thắng và sẻ chia cho những đồng bào, đồng chí đã ngã xuống trong trận chiến hôm qua. Nốt nhạc cuối cùng rồi cũng chấm dứt nhưng dư âm của bài hát cứ âm vang mãi trong lòng những lính Hải Đà chúng tôi thực hiện nhiệm vụ cao quý của thành ủy, Ủy ban hành chính và nhân dân thành phố Hải Phòng là cùng nhân dân thành phố Đà Nẵng chiến đấu vì độc lập, tự do của dân tộc. Đã 35 năm ngày giải phóng Đà Nẵng cho đến bây giờ, ít nhất cũng 35 lần câu hát “Đà Nẵng ơi, quê ta giải phóng rồi” vang vọng mãi trong tâm trí tôi. Những người lính Hải Đà chúng tôi mỗi lần gặp nhau ôn lại những kỷ niệm về Quảng Đà, về Đà Nẵng mà không ai không nhắc đến bài hát và chị Bích Liên.
Năm 1977, tôi ra quân. Từ ngày đó, ước ao được trở về thăm lại Đà Nẵng luôn thôi thúc trong tôi. Năm 1980, trong chuyến đi công tác ngắn ngày tại Plây-cu, tôi tranh thủ ghé thăm Đà Nẵng. Khi đến Đà Nẵng đã 1 giờ sáng, tôi chỉ còn 4 tiếng nghỉ ngơi. Tranh thủ anh em ngủ, tôi và lái xe đi quanh thành phố. Đường Bạch Đằng yên tĩnh trong ánh đèn đêm mùa hạ. Sông nước mênh mang. Tôi hít một hơi no căng khí đêm Đà Nẵng như muốn ôm trọn thành phố trong lòng mình. Tiếng sóng vỗ bờ ì oạp. Từng bước, từng bước theo bậc thang xuống dòng nước, tôi khẽ khàng khỏa đôi bàn tay của mình vào dòng nước như muốn gọi từ dòng sông những ký ức của một thời chiến tranh mới qua đi. Trời se lạnh. Bất giác, tôi ngồi thụp xuống, đôi tay vội vã kéo nước sông vào lòng. Đà Nẵng đây rồi. Trời của ta, đất của ta đây rồi. Đà Nẵng ơi, con lại về với mảnh đất thiêng đây rồi. Nơi đất thiêng ấy, mỗi người dân là một chiến sỹ. Và nơi ấy có những đồng bào, đồng chí của con ngã xuống để dòng sông hôm nay yên tĩnh chảy mãi ra biển cả. Dòng sông Cấm đã chứng kiến con sinh ra và lớn lên, dòng sông Hàn đây đã chứng kiến con trưởng thành, con cùng đồng đội và nhân dân chiến đấu, giữ gìn từng tấc đất của cha ông. Cả 2 dòng sông hòa trong nhịp đập trái tim người lính, tắm mát và chở che cho mỗi bước chân con.
Đà Nẵng và những kỷ niệm một thời để nhớ luôn cùng tôi trên con đường đời.

Đinh Văn Bình
Nguyên Trung đội trưởng trung đội 1, đại đội 3, tiểu đoàn 76, MT4 Quảng Đà.
Nguyên trợ lý tổ chức, Ban chính trị Trung đoàn 96, QK5.

[tranlam99]

Chào mừng bác bdv tham gia diễn đàn, mong bác nói rõ một chút về đơn vị của bác tham gia trận Đà Nẵng. Theo tôi hiểu thì tiểu đoàn của bác lúc đó là 1 tiểu đoàn độc lập của quân khu 5 phải không?

[T54b]

@bdv:
 Xin chào bác , một chiến sĩ giải phóng quân, một CCB thời KCCM.
Bác nhanh chóng mở đường tiến, đưa đại quân về giải phóng Sài Gòn đi.

[hp10/76]

  - Các bác QSVN.NET thông cảm cho thật lâu dài . Vì các bác dân Phòng ta mải mê với hòn Dáu , Cát Bà và Đồ-Sơn , nên hoa phượng đỏ không nở thêm ra được bao nhiêu .